JOANNIS SCOTI VERSIO OPERUM S. DIONYSII AREOPAGITAE

Index librorum

 PRAEFATIO

Hanc libam sacro Graecorum nectare fartam
Advena Joannes σπένδω  meo Carolo.
Maxime Francigenum, cui regia stemmata fulgent,
Munera votiferi sint tibi grata tui.
Vos, qui Romuleas nescitis temnere τέχνας,
Attica ne pigeat sumere gymnasia.
Quorum si quaedam per me scintilla relucet,
Usibus Ausoniis, si libet, aspicite
Molestum si non nostrum munire laborem,
Firmetur vestri pondere judicii.
Si quid nodosum, durumve notatur in ipso,
Parcite Cecropidis, Attica tela sequor.
At si mendosus declinat tramite recto,
Mellifluo vestro famine corrigite.
Quod si quorundam mordetur dente feroci,
Hoc leve; namque meo contigit Hieronymo.
Ut vero stabilis maneat fundamine firmo,
Regali σταθμω  figere sufficiet.
Crediderim, multos tangentum summa sophiae
Non despecturos donula nostra fore,
Sudorisque gravis tentabunt carpere fructum;
Forsan virtutem vilia verba tenent.
Saepe solent spinis redolentes crescere flores;
Nodosae vitis sumitur uva ferax.

Gloriosissimo catholicorum regum Carolo JOANNES extremus sophiae studentium salutem.

Valde quidem admiranda dignisque virtutum laudibus est exaggeranda catholicorum virorum religiosissima sollicitudo, qui, dum vitae humanae periculosis exagitari videntur aerumnis, fixa tamen mentis intentione, divinarum rerum laboriosis investigationibus purgati, fructuosis inventionibus illuminati, perpetuis immutabilibusque veritatis atque divini amoris contemplationibus perfecti, non inter mortales habitare, sed in caelestem conversationem mutatos penitus esse judicandi sunt. In quorum vos numero esse constitutos nullus recte vestros affectus intuentium dubitare permittitur, piissime gloriosissimeque Regum, quandoquidem civilium plusque quam civilium bellorum maximis assiduisque perturbationibus, insuper etiam paganarum gentium barbaricis incursibus, christianorum regnum passim invadentibus allisi, non tamen regalis animi stabilitate dejecti, quasi quoddam immobile saxum, Neptuni limite naturaliter defixum, crispissimos validissimosque cerularum tumultus stabili duraque fronte repellens, toto vestrae mentis intuitu, totaque cordis devotione sanctarum Scripturarum secreta, ducente Deo et rationis lumine, investigatis, investigantesque diligitis, et non solum latialis eloquii maximos sanctissimosque auctores perquiritis, verum etiam in augmentum aedificationis catholicae fidei novis editionibus in laudem christiani dogmatis Έλλήνας Patres addidicistis consulere. Hinc est, quod et ingenioli nostri parvitatem non dedignati estis impellere, nec nos velut otiosos inertiaeque somno sopitos perpessi estis dormire, ne, dum hesperiis solummodo apicibus studium impendimus, ad purissimos copiosissimosque Graium latices recurrere, haustumque inde sumere non valeremus. Jussionibus itaque vestris neque volentes neque valentes obsistere, rudes admodum tirones adhuc helladicorum studiorum, fatemur.— quid enim pudeat nos fateri vestrae serenitudini?— ultra vires nostras, ipso tamen duce, qui est lux mentium et illuminat abscondita tenebrarum, libros quattuor sancti patris Dionysii Areopagitae, episcopi Athenarum, quos scripsit ad Timotheum, episcopum Ephesiorum, et decem epistolas ejusdem de Graeco in Latinum transtulimus, opus valde, ut opinamur, anfractuosum, longeque a modernis sensibus remotum, multis invium, paucis apertum, non solum propter antiquitatem, verum etiam caelestium altitudinem mysteriorum. Fertur namque praefatus Dionysius fuisse discipulus atque adjutor Pauli apostoli, a quo Atheniensium constitutus est episcopus, cujus Lucas commemorat in Actibus apostolorum, et Dionysius, episcopus Corinthi, vir antiquus, beatus quoque Polycarpus in epistola ad ecclesiam Athenarum, Eusebius item Pamphili in ecclesiastica historia, nec non etiam sanctus Papa Gregorius in homelia sua, ubi breviter angelorum ordines exposuit. Hunc eundem quoque non praefati viri, sed alii moderni temporis asserunt, quantum vita ejus a fidelibus viris tradita testatur, temporibus Papae Clementis, successoris videlicet Petri apostoli, Romam venisse, et ab eo praedicandi Evangelii gratia in partes Galliarum directum fuisse, et Parisii martyrii gloria coronatum fuisse cum beatissimis suis consortibus, Rustico scilicet atque Eleutherio. Haec igitur nostra qualiscunque sit translatio non quidem prolixae indiget, ut arbitror, apologiae, cum omnibus ejus aemulis, quicunque et qualescunque sint, facillima una responsione possimus occurrere, vestrae videlicet celsitudini neque potuisse neque debuisse non obedire. Si quis autem nimis tardae aut nimis inusitatae redarguerit elocutionis, attendat, non me tantum, sed et se ipsum nihil posse plus accipere, quam quod ipse distribuit, qui dividit singulis propria, prout vult. Sin vero obscuram minusque apertam praedictae interpretationis seriem judicaverit, videat, me interpretem hujus operis esse, non expositorem. Ubi valde pertimesco, ne forte culpam infidi interpretis incurram. At si aut superflua quaedam superadjecta esse, aut de integritate graecae constructionis quaedam deesse arbitratus fuerit, recurrat ad codicem graecum, unde ego interpretatus sum; ibi fortassis inveniet, itane est necne. Hoc tamen mihi idoneum fore arbitratus sum, omissis aliorum conjecturis illius solius arbitrio succumbere, cui oportet me obtemperare. Sanctus ergo Dionysius, ut praediximus, Areopagita, ex vico videlicet Martis denominatus—Ares namque a Graecis bellum vocatur—primis juventutis suae floribus academiae studiis eruditus, deinde divino atque ineffabili miraculo solaris eclipseos, quae facta est confixo Domino nostro Jesu Christo crucis patibulo, commotus—ipse siquidem, ut in quadam suarum epistolarum commemorat, dum esset juxta Heliopolim cum Polycarpo episcopo ceterisque, qui tunc aderant, divina procurante providentia mirabilem in modum conspexerat lunam soli subeuntem, ac per hoc solem defecisse—moxque sanctissimum virum, apostolorum discipulum, Ierotheum videlicet episcopum, secutus, cujus in tertio hujus operis libro memoriam facit, eundemque magistrum suum venerabilem nominat, ceterisque tunc temporis coepiscopis post apostolos in theologia praeferre non dubitat, cum quo multisque aliis sanctis in unum convenientibus Christum post resurrectionem corporaliter est contemplatus, aderantque ibi, ut ipse ait, Jacobus, frater Domini, et Petrus, vertex apostolorum—talibus ac tantis admonitus, divinarumque Scripturarum mysteriis illuminatus, scripsit hos libros, hortante ac postulante sancto Timotheo, aliisque, quorum nomina in processu hujus operis saepissime declarat, doctrinamque breviter insinuat. Sed praesentis operis intentionem breviter intimare necessarium duximus, quo facilius lector studiosus ingrediatur. Primus itaque liber, qui inscribitur de caelesti Ierarchia, quod nos, non verbum, sed sensum exprimentes, possumus latine dicere de caelesti pontificatu, seu de summo sacerdotio, novem caelestium virtutum dispositiones enumerat, ordinat, segregat, conjungit, earumque sanctis theologis divinitus manifestatas symbolicas, hoc est significativas vel mysticas imaginationes luculenter exponit. Ordinat quidem in superiores et medias et ultimas, segregat vero in ternas ter Ierarchias, conjungit primas ultimis et ultimas primis per medias, mirabili extremitatum et medietatum ratione coadunans. Dissimilium quoque formarum descriptiones in propheticis visionibus plus quam similium caelestes substantias expressius insinuari confirmat, nullamque visibilium seu invisibilium naturarum ab initio intellectualis creaturae usque ad extremum terrenumque vermiculum nominari, ex qua divina theologia quandam similitudinem ad significandam omnium rerum causam, Deum videlicet, non introducat, et cetera. Secundus vero, cui est inscriptio de Ecclesiastica Ierarchia, humanae naturae, Salvatoris nostri sanguine redemptae, unitatem denuntiat, ad similitudinem videlicet caelestis sacerdotii, quantum possibile est mortalibus, ad hoc ordinatam. Cujus summus pontifex est ipse, qui eam sibi per gratiam suam coaptavit, qui etiam totius Ierarchiae, caelestium quidem et terrestrium, principium est et medium et finis, ad quem omnia referuntur. Haec itaque nostra Ierarchia instar caelestis tripartita est, in tres scilicet Ierarchias. Quarum prima temporali quidem ordine, ultima vero dignitate legale est sacerdotium, quod in variis valdeque obscuris symbolis per legislatorem Moysea plane carnali adhuc populo, literaeque, non spiritui servienti distributum est. Cujus maximus character erat tabernaculum illud in Arabico monte figurate monstratum. Secunda vero, quae et media, sacerdotium, quod nunc est, Ecclesiam dico Novi Testamenti, sub gratia quidem constitutam, partim symbolis visibilium sacramentorum dispositam, partim vero veritatis contemplatione perfectam. Et est finis praeteritae primae, initium vero futurae Ierarchiae, quae est tertia, nunc ex parte inchoata in primitiis contemplationis, perficienda vero post gloriam futurae resurrectionis, quando visibilium sacramentorum velaminibus sublatis ipsam veritatem perspicua claritate contemplabimur. Ideoque praesens ecclesiastica Ierarchia, ut diximus, media est inter legalem praeteritam et caelestem futuram, quoniam non solum aeternarum rerum symbola peragit et visibiliter considerat, ut legalis praeterita, sed et spiritualem eorum intelligentiam investigare invenireque non cessat, ut caelestis futura, et cetera. Tertius dehinc continet divinarum nominationum virtutes, ideoque de divinis Nominibus vocitatur. In eo secretissima subtilissimaque reserantur mysteria de unitate et trinitate divinae essentiae, hoc est, quae nomina discretam, quae unitam insinuent Deitatem, quae per se incarnato Filio conveniant, quae sit unius solius omnium causae in primordiales causas prima processio, ac per eas iterum a summo usque deorsum multiplex theophania, in genera quidem, in species numerosque visibilium et invisibilium naturarum. Ubi supernaturali contemplatione docere perspicitur, similia esse et appropinquare Deo ea, quae non sunt, quam quae sunt, non tamen privatione substantiae, sed superexcellentia naturae; quid distet inter causas; et causativas malum nihil esse, neque in rerum natura subsistere, neque substantiae neque virtuti neque operationi nocere; ea quoque, quae per privationem de Deo dicuntur, per excellentiam in ipso intelligenda esse. Quartus de mystica theologia, qui, quantum ceteris est coartior in sermonibus, tantum largior in sensibus. Unde et in duas maximas logicae disciplinae dividitur partes, cataphaticam plane et apophaticam, id est, in esse et non esse. Ubi analyticae artis regulis utitur, et nos praeclarissime commonet, per privationem omnium, quae dici seu intelligi possunt, oportere ad veritatem, quae est causa omnium, quae ab ea et per eam et in ea et ad eam creata sunt, per excellentiam essentiae recurrere.